Η περιοχή της Αράχωβας έχει πανάρχαιη ιστορία. Είναι γεμάτη από αρχαίες οικίσεις, που ανάγονται ως το 1200 π.Χ., και διάσπαρτα ίχνη της αρχαιότητας από τον Παρνασσό ως το Ζεμενό κι ως κάτω στην κοιλάδα του Πλειστού ποταμού. Στο Κωρύκειο Άντρο τα αρχαιότερα ίχνη ανάγονται στα νεολιθικά χρόνια (3000 π.Χ. περίπου).

Τα πρώτα ίχνη κατοίκησης στην περιοχή της Αράχωβας εντοπίζονται με την μορφή οικισμών στο λόφο της “Κουμούλας” Παρνασσού, όπου υπάρχουν λείψανα Μεσοελλαδικής (1.900 – 1.600 π.Χ.) και Υστεροελλαδικής περιόδου (1.600 – 1.100 π.Χ.), στο “Καστρούλι” Ζεμενού (Υστεροελλαδικά χρόνια) και στη θέση “Καστρούλια”χαμηλά, κοντά στον Πλειστό ποταμό.

Αρχαιότατη πόλη η Λυκώρεια, ψηλά στον Παρνασσό μας οδηγεί στον καιρό του Κατακλυσμού. Τότε στη Λιάκουρα, την πιο ψηλή κορυφή του βουνού (2.457 μέτρα) στάθηκε η κιβωτός του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, που γέννησαν τον Έλληνα, γενάρχη των Ελλήνων.

Αλλά και το ίδιο το όνομα «Παρνασσός», λέξη προελληνική, μας φέρνει στα βάθη του χρόνου, πριν από το 2000 π.Χ. Ετυμολογικά, η λέξη Παρνασσός, υποστηρίζεται ότι προέρχεται από το προελληνικό υπόστρωμα, δηλαδή την γλώσσα που μιλούσαν οι Πελασγοί, και στων οποίων τα τοπωνύμια ήταν συχνή η κατάληξη-σσος.

Στα δυτικά του οροπεδίου «Λιβάδι» και κοντά στην κορυφή του υψώματος που δεσπόζει σ’ αυτό, βρίσκεται το Κωρύκιο Άντρο ή Σαρανταύλι. Είναι ένα σπήλαιο με ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας από τα αρχαία χρόνια.

Στην Αράχωβα υπήρχαν τρεις Ομηρικές πόλεις: Η Ανεμώρεια ή Ανεμώλεια(1), στα δυτικά η Κυπάρισσος(2), στα ανατολικά και η Υάμπολις(3) στα νότια. Στον Όμηρο αναφέρεται(4)  ότι είχαν συμμετάσχει στον Τρωικό Πόλεμο μαζί με τις άλλες Φωκικές πόλεις (όλες μαζί έστειλαν σαράντα πλοία). Στην Ιλιάδα αναφέρονται τα ονόματα του Επίστροφου και του Σχεδίου γιοί του Ιφίτου Ναυβουλίδη από την Κυπάρισσο. 

Η περιοχή της Αράχωβας κατά την αρχαιότητα (μετά τον 10ο π.Χ. αιώνα) ανήκε στην Φωκίδα και η κατοίκησή της είναι πυκνή, ιδιαίτερα στα κλασικά (500 – 300 π.Χ.), ελληνιστικά (300 – 100 π.Χ.) και ρωμαϊκά χρόνια (100 π.Χ. 400 μ.Χ.) με δυο κύριες πόλεις στον ¨Παλιόπυργο¨ και στο ¨Νεκροταφείο¨ και με την μορφή μικροοικισμών στις ευρύτερες περιοχές τού Παρνασσού, της Πάνιας και του Ελαιώνα.

Στην περιοχή της ¨Πάνιας¨ έχουμε τον Παλαιοχριστιανικό οικισμό (4ος 7ος αιώνας μ.Χ.), που ορίζεται από την ύπαρξη των τριών μονόχωρων ναών του. Η κατοίκηση συνεχίζεται στον ίδιο χώρο μέχρι και τα Μεσοβυζαντινά χρόνια (l0ος – llος μ.Χ.) και μετά μετακινείται στον τόπο του σημερινού οικισμού.

0 Γάλλος ιστορικός Pouquevίlle αναφέρει ότι η Αράχωβα τον ΙΓ΄ αιώνα κυβερνήθηκε από ένα ευγενή της οικογένειας de Nolse και ο περιηγητής Κυριάκος από την Αγκώνα το 1435 πού πέρασε από εδώ γράφει ότι η πόλις ήταν πολυάνθρωπη.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, στα 1435 μ.Χ. «η Αράχοβα είναι πόλη πολυάνθρωπη».

Κατά το 16ο  αιώνα εμφανίζει άνθηση και το 1728 αναφέρεται ως η «διασημότερη κώμη στον Παρνασσό».

Στα 1826, η μάχη της Αράχοβα όπου ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αντιμετώπισε νικηφόρα 2.000 Τουρκαλβανούς, ήταν καθοριστική γιατί έσωσε την επανάσταση των Ελλήνων. (βλέπε σχετικό θέμα)

Η Αράχωβα έπαιξε σημαντικό ρόλο στον Αγώνα του ’21. Η μεγάλη μάχη που έδωσε ο Γεώργιος Καραϊσκάκης στην Αράχωβα το Νοέμβριο του 1826 αντιμετωπίζοντας νικηφόρα 2.000 Τουρκαλβανούς, έσωσε την επανάσταση των Ελλήνων. Ανακόπηκε η προέλαση των Τουρκικών στρατευμάτων και ολόκληρη η Στερεά Ελλάδα σήκωσε τη σημαία της ελευθερίας. Σε ανάμνηση της μεγάλης νίκης στην δυτική είσοδο της πόλης υπάρχει η προτομή του Καραϊσκάκη.

Η Δημοτική  Ενότητα Διστόμου, βρίσκεται στο νομό Βοιωτίας πλησίον των ΝοτιοΔυτικών ορίων του, σε υψόμετρο περίπου 450 μ. ανάμεσα στους πρόποδες των ορέων του Παρνασσού και του Ελικώνα απέχοντας μόλις 156 χλμ. από Αθήνα, αποτελώντας από 1/12011 ενιαίο Δήμο μαζί με τις Δ.Ε. Αράχοβας και Αντίκυρας.

Απέχει 24 χλμ από την πρωτεύουσα του νομού Λιβαδειά, 13 χλμ από την Αράχωβα, 29 χλμ από το χιονοδρομικό κέντρο Παρνασσού, 22 χλμ από τους Δελφούς και 9 χλμ. από τον Όσιο Λουκά, που αποτελούν γνωστά τουριστικά μέρη.

Αποτελείται γεωγραφικά από την τοποθεσία Καρακόλιθο, στην έξοδο της Λιβαδειάς προς Δελφούς, το Δίστομο, το Στείρι και την περιοχή όπου βρίσκεται η περίφημη μονή του 11ου μ.Χ αιώνα του Οσίου Λουκά. Επίσης, νότια προς τη θάλασσα, από την Παραλία Διστόμου – και τους οικισμούς Άσπρα Σπίτια, Κανάλι, Περιστερά και Άγιο Νικόλαο. 

Δημοτική Ενότητα Διστόμου

Καρακόλιθος  Στείρι  Όσιος Λουκάς Παραλία Διστόμου – Άσπρα Σπίτια

Ένας μικρός Δήμος, βαριά χτυπημένος από την Ιστορία του και σημαδεμένος από τους καιρούς και τις εξελίξεις σαν δείγμα κλασσικής Ελληνικής Ρουμελιώτικης κωμόπολης, το Δίστομο σε σχέση με τον πληθυσμό του και τις δυνατότητές του, έχει να επιδείξει σημαντική παρουσία σε πολιτισμικό επίπεδο και σε δραστηριότητες που άπτονται του κοινωνικού γίγνεσθαι, Πανελληνίως.

Είτε πρόκειται για θέματα πνεύματος και τέχνης, είτε για θέματα αθλητισμού αλλά και συμμετοχής στα κοινά και στην Πολιτική, το Δίστομο, έχει να επιδείξει μόνο εκλεκτούς συμπατριώτες μας.

Παράλληλα η λαογραφική του παράδοση, τα Δημοτικά τραγούδια και οι χοροί, βρίσκουν άξιους συνεχιστές, χάρη στη Δημαρχία που έχει απόλυτη επίγνωση της βαριάς ευθύνης που αναλαμβάνει αλλά και στους νέους ανθρώπους που πλαισιώνουν με μεράκι και πολύ προσπάθεια κάθε δραστηριότητα που άπτεται της πολιτισμικής παρουσίας του Δήμου.

Είτε πρόκειται για τις ετήσιες εκδηλώσεις της επετείου της Σφαγής, είτε στο πανηγύρι του Αγίου Νικολάου, είτε στο Διστομίτικο Καρναβάλι, είτε στην ετήσια Γιορτή του Κρασιού στο τέλος του Καλοκαιριού, ο Δήμος μας, δίνει πάντα το παρόν.   
Τουρισμός   ( 8 Άρθρα ) 
Οι επισκέπτες στην περιοχή του Διστόμου είναι μέχρι σήμερα περαστικοί κυρίως για την διέλευσή τους προς το μοναστήρι του Οσίου Λουκά, αλλά και στην όδευσή τους προς τις σχεδόν κορεσμένες τουριστικά, περιοχές των Δελφών και της Αράχωβας.

 Η περιοχή προσφέρεται για τουριστική ανάπτυξηπου συντελείται στις μέρες μας, και λόγω της διαρκώς αυξανόμενης υποδομής του και της ιστορικής του αξίας και αναγνωρισιμότητας, καθώς και λόγω του εξαιρετικού κλίματός του.

Οι επισκέπτες του καλούνται να εκμεταλλευθούν τη σχετικά παρθένα τουριστικά περιοχή γιατί χαρακτηρίζεται σαν ιδανικός τόπος παραθερισμούσυνδυάζοντας τη δροσιά του ημιορεινού τοπίου, υψομέτρου 450 μ. και της Παραλίας του που απέχει μόλις 9 χλμ.

Στο Δίστομο λόγω της γεωγραφικής του θέσης υπάρχει πάντα δροσιά με αεράκι που φυσά ακόμα και τις πιο ζεστές μέρες του καλοκαιριού και είναι η πιο καλή λύση για το βραδυνό ύπνο που είναι από τους πλέον υγιεινούς, όπως δηλώνουν οι ίδιοι οι επισκέπτες του. 

Αντίκυρα, μια σύγχρονη κωμόπολη με υποδομές φιλοξενίας και διασκέδασης άρτια οργανωμένη που μπορεί να καλύψει κάθε γούστο και επιθυμία. Τα οργανωμένα ξενοδοχεία, τα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και οι πανσιόν παρέχουν ποικιλία υπηρεσιών και είναι προσαρμοσμένα στις σύγχρονες απαιτήσεις των πελατών. Οι ταβέρνες, τα εστιατόρια και τα ουζερί καλύπτουν κάθε επιθυμία γεύσης κι εξυπηρέτησης δίπλα στο λιμάνι, με φόντο το Φάρο και τα ψαροκάικα.

Τα μπαράκια και οι καφετέριες με μουσική και ευχάριστο περιβάλλον προσφέρουν από μια μικρή απόλαυση καφέ ως μια μεγάλη καλοστημένη βραδιά, συνθέτοντας την ολοκλήρωση μιας όμορφης εικόνας.

Αν έχετε σκάφος αναψυχής, αν είστε λάτρης του ψαρέματος, της κολύμβησης ή των καταδύσεων, αν αναζητάτε την εξόρμηση στη φύση με περιπάτους και αναρρίχηση, αν χρειάζεστε ηρεμία και χαλάρωση, ελάτε στην Αντίκυρα, σε μια περιοχή δίπλα στην Αθήνα, όπου η ιστορία κι ο πολιτισμός , η παράδοση και οι πανέμορφες εικόνες της σίγουρα δε θα σας αφήσουν ασυγκίνητους και θα σας κάνουν να την αγαπήσετε.

Απολαμβάνοντας την ομορφιά ενός πανέμορφου τοπίου αγναντεύοντας προς τον Κορινθιακό, δοκιμάστε να κατηφορίσετε προς τον όρμο της Αντίκυρας. Κολυμπήστε στις πεντακάθαρες παραλίες του Αγίου Ισιδώρου, παρασυρθείτε και χαλαρώστε σ’ ένα γραφικό λιμανάκι, ζήστε μια μοναδική εμπειρία γνωριμίας και ανακάλυψης και θα νιώσετε την επιθυμία να βιώνετε όλο και πιο συχνά αυτόν τον εναλλακτικό τρόπο τουρισμού.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η αρχή της ιστορίας της Αντίκυρας χάνεται στα βάθη των αιώνων. Η αρχαιολογική έρευνα, οι πληροφορίες των αρχαίων συγγραφέων, οι αναφορές των περιηγητών αλλά και οι αφηγήσεις των σύγχρονων Αντικυρέων συνθέτουν την παρουσία της από την αρχαιότητα ως σήμερα.

Η πρώτη κατοίκηση στην περιοχή φαίνεται να έγινε γύρω στον 16ο π.Χ. αιώνα στη θέση Παλάτια και αναφέρεται με την ονομασία Κυπάρισσος. Υπήρξε ισχυρή ναυτική δύναμηκαι έλαβε με τους Φωκείς μέρος με πλοία εναντίον της Τροίας με αρχηγούς τους γιους του Ιφίτου, Σχεδίο και Επίστροφο.Η φήμη της ήταν ευρύτερα διαδεδομένη στην
αρχαιότητα για τον Ελλέβορο, που φύτρωνε στα γύρω βουνά, η ρίζα του οποίου είχε θεραπευτικές ιδιότητες. Τον Ελλέβορο χρησιμοποίησε ο ήρωας της Αντικυρέας, για να θεραπεύσει τον Ηρακλή από τον υστερικό παροξυσμό που έπαθε και σκότωσε τα τρία παιδιά του.

Μετά τον 9ο π.Χ. αιώνα αναφέρεται με το όνομα Αντίκυρα από τον ήρωα και θεραπευτή Αντικυρέα και γνωρίζει μεγάλη ακμή ως το 330 π.Χ. και ενώ υπέστη δύο ολοκληρωτικές
καταστροφές το 346 από τον Φίλιππο και το 211 από την Αιτωλική Συμπολιτεία, εξακολουθεί να είναι μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Φωκίδας όπως περιγράφει ο περιηγητής Παυσανίας.

Τα τρία ιερά του Ποσειδώνα, της Αθηνάς και της Aρτεμης, το δικό της νόμισμα, το θέατρο, τα αγάλματα και τα δύο γυμναστήρια αποδεικνύουν ένα σημαντικό πολιτισμό. Ο χάλκινος ανδριάντας του Αντικυρέα παγκρατιστή Ξενόδαμου τιμά τον ολυμπιονίκη στην είσοδο του σταδίου που πήρε την κότινο της νίκης στην 211η Ολυμπιάδα.
Η εμφάνιση του Χριστιανισμού αναδεικνύει την Αντίκυρα σε επισκοπή. Χτισμένη πάνω στον αρχαίο οικισμό γνωρίζει νέα ακμή έως τα μέσα του 6ου μ.Χ. αιώνα. Μετά από σεισμό σημειώνει μεγάλη πτώση και έως τον 16ο αιώνα σιωπά. Για χίλια και πλέον χρόνια δεν αναφέρεται πουθενά και το μόνο που τη θυμίζει είναι το λιμάνι της.
Ως τις αρχές του 19ου αιώνα εμφανίζεται με το όνομα Aσπρα Σπίτια και διάφοροι ευρωπαίοι περιηγητές την αναφέρουν ως εμπορικό λιμάνι με ελάχιστους κατοίκους και οικισμό στα ρίζα του ορεινού όγκου της Ασπρης.

Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους αποτελεί δήμο και επανεμφανίζεται με το πανάρχαιο όνομα Αντίκυρα. Με την ανασύσταση του νομού Βοιωτίας γίνεται ανεξάρτητη κοινότητα το 1943 και μόνο εκκλησιαστικά παραμένει στη Φωκίδα. Η εγκατάσταση της Αεροπορικής Βάσης το 1958 και του Αλουμινίου της Ελλάδος το 1960 σηματοδοτούν την αλλαγή της πορείας και της διαμόρφωσης της περιοχής.

Η σημερινή όψη της Αντίκυρας δεν κρατά σχεδόν κανένα στοιχείο από αυτά της παλαιάς εποχής όλα αλλάζουν με γοργό ρυθμό, έχει πλέον την όψη μιας σύγχρονης πόλης και ανταποκρίνεται σε όλες τις απαιτήσεις των επισκεπτών.

Έχοντας το προνόμιο να είναι παραλιακή πόλη και να συρρέουν ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες πολλοί άνθρωποι την αναδεικνύει ως παραθεριστικό κέντρο. Aλλωστε είναι η κοντινότερη διέξοδος προς τη θάλασσα με ωραιότατες παραλίες και με αναπεπταμένη τη γαλάζια σημαία στην παραλία του Αγίου Ισιδώρου από τη θέσπισή της ως σήμερα.
Η Αντίκυρα διαθέτει όλες τις απαραίτητες υποδομές υποδοχής και φιλοξενίας και σας περιμένει να την ανακαλύψετε.

Το Στείρι βρίσκεται στο Νομό Βοιωτίας και έχει πραγματικό πληθυσμό 1.018 κατοίκους (2001). Το χωριό είναι χτισμένο σε υψόμετρο 574 μ. αμφιθεατρικά στους πρόποδες του Ελικώνα, του “βουνού των Μουσών” , Το τμήμα αυτό του Ελικώνα στην αρχαιότητα ονομαζόταν Νυσαίον όρος, ενώ έχει θέα προς τον Παρνασσό. 

Ήταν μέχρι το 2010, το ένα από τα δύο Δημοτικά διαμερίσματα του Καποδιστριακού Δήμου Διστόμου με δυο οικισμούς , τον οικισμό του Στειρίου και τον οικισμό της μονής του 

του Οσίου Λουκά και από 1/1/2011, αποτελεί ενιαίο Δήμο με το Δίστομο, Αράχοβα και Αντίκυρα.

Το Στείρι είναι από τα πιο γνωστά μέρη της εξορυκτικής βιομηχανίας βωξίτη στην Ελλάδα και στην περιφέρειά του βρίσκεται εγκατεστημένο το εργοστασιακό συγκρότημα της εταιρίας Αλουμίνιον της Ελλάδος Β.Ε.Α.Ε.

Το Στείρι απέχει μόλις 6 χλμ από τη Δ.Ε. Διστόμου και 29 χλμ. από την Λιβαδειά. 

Το κλίμα της περιοχής είναι ήπιο, ξηρό και υγιεινό, από τα καλύτερα της Ελλάδας.